www.nederlandseliteratuur.info

Op basis van recent gelezen literatuur heb ik een lijst met aanbevolen literatuur samengesteld. Misschien kun je goede ideeën opdoen om eens wat anders te lezen dan gebruikelijk. Veel leesplezier!

Aanbeveling 1: Karakter van F. Bordewijk.
Karakter is een schitterende roman. En vergeet ook niet de fantastische verfilming van Mike van Diem te bekijken: Rotterdam, de jaren dertig. Deurwaarder Dreverhaven (Jan Declaeir) is een machtig, gevreesd man. Wanneer Joba, zijn huishoudster, een kind van hem verwacht, wil zij niet met hem trouwen en verlaat zijn huis. Zij voedt hun zoon Katadreuffe (Fedja van Huêt) alleen op, terwijl ze weigert iets van Dreverhaven aan te nemen. Deze besluit als wraak zijn onwettige zoon waar mogelijk te dwarsbomen. Katadreuffe komt na een aantal tegenslagen op een advocatenkantoor te werken waarna de strijd tussen vader en zoon nog heviger wordt. Een noodlottige climax is onvermijdelijk.

Aanbeveling 2: Het psalmen-oproer van Maarten ‘t Hart.
De eerste historische roman van deze auteur. In de roman wordt het levensverhaal verteld van een kleine reder die in zijn leven één faux pas begaat, waardoor hij betrokken raakt bij het psalmenoproer, een opstand van ‘verpauperde luyden’ tegen ‘voorname meesters’. En passant wordt ook een scherp beeld geschetst van de neergang der beug- en haringvisserij, uitmondend in de historische audiëntie van Maassluise vissers bij Napoleon in oktober 1811. In 1773 werd er in de gereformeerde kerken in Nederland ter vervanging van de eeuwenlang gezongen psalmberijming van Petrus Datheen een nieuwe berijming ingevoerd. Er was verzet, maar niet grootschalig. Anders werd dat toen men ook de wijze waarop de psalmen gezongen werden, wilde reformeren. Het was gebruikelijk de psalmen uiterst langzaam te vertolken; kerkgangers mochten zelf versieringen aanbrengen en vrijelijk uithalen toevoegen of eindnoten lang aanhouden. Deze zogenaamde lange zingtrant wilde men vervangen door een korte. Overal in Nederland sloeg de vlam in de pan. Dominees werden met stoven bekogeld, kerkvoogden bedreigd. In Zeeland kwam het tot ernstige ongeregeldheden, maar de grootste psalmenoproeren deden zich voor in Vlaardingen en vooral in Maassluis. Uiteindelijk moest de baljuw van Delft er met een troepenmacht aan te pas komen om daar de orde te herstellen.
Maarten ‘t Hart weet op fantastische wijze een vergeten periode uit de vaderlandse geschiedenis tot leven te brengen.

Aanbeveling 3: De moeder van Nicolien van J.J. Voskuil.
Een schitterende roman waarin de auteur in een reeks korte scènes laat zien hoe de moder van de hoofdpersoon ouder en ouder en uiteindelijk dement wordt. Voskuil beschrijft het ouderdomsproces even haarscherp als liefdevol. Deze roman heeft bij mij voor een emotionele leeservaring gezorgd.

Aanbeveling 4: Watership down (Waterschapsheuvel) van Richard Adams.
Kleine Vijfje voorvoelt het gevaar - er staat iets afschuwelijks te gebeuren. Zijn oudere broer, Hazelaar, bemerkt het ook: alle konijnen moeten onmiddellijk de kolonie bij Sandleford verlaten. Maar het blijkt onmogelijk hen allen te mobiliseren. Er zit niets anders op dan met een kleine groep te vertrekken. Hazelaar neemt de leiding, en met hem en Vijfje vertrekken Braam, Kopstuk, Zilver, Paardebloem en een tiental andere konijnen op zoek naar een nieuw thuis. Hun epische zoektocht over het Engelse platteland brengt hen in contact met onvermoede gevaren, grote vijanden en een bonte schare soortgenoten, zowel vriendelijk als gevaarlijk. Uiteindelijk vinden ze de plaats die ze zochten: Waterschapsheuvel, groen en hoog gelegen, het perfecte oord om een nieuwe kolonie te stichten. Een nieuwe zoektocht, deze keer naar vrouwtjes voor de kolonie, leidt hen naar Efrafa, een militaristisch ingerichte kolonie niet veel verderop. De konijnen leven daar in angst en onderdrukking door een tiran die zich generaal Guldenroede noemt. De missie naar vrouwtjes wordt er al snel een om de konijnen van Efrafa te bevrijden, met gevaar voor eigen leven.
Adams heeft een betoverende wereld tot leven laten komen, een wereld met een eigen cultuur, taal en mythologie, maar met - zowel beangstigend als ontroerend - veel overeenkomsten met de onze.

Aanbeveling 5: Het verlangen naar de Middeleeuwen. De verbeelding van een historische passie van Ronald van Kesteren.
Het Britse parlementsgebouw, de Efteling, gothic mode, de verfilming van Eco's De naam van de roos en de opera's van Wagner: het zijn stuk voor stuk uitingen van een verlangen naar de Middeleeuwen. Die fascinatie is niet nieuw. Eeuwenlang zochten velen hun inspiratie in de Middeleeuwen. Dochters van de Romantiek probeerden de ziel van het tijdperk opnieuw tot leven te brengen, historici zochten de oorsprong van de natie in het middeleeuwse verleden en architecten verfraaiden stad en platteland met neogotische kerken, landhuizen en spoorwegstations. In Het verlangen naar de Middeleeuwen schetst Ronald van Kesteren de wijze waarop het middeleeuwse verleden werd verbeeld in geschiedschrijving, literatuur, beeldende kunsten en architectuur. En telkens gaat hij op zoek naar de achterliggende motieven.

Aanbeveling 6: De val van de Vredeborch van Thea Beckman.
Mijn favoriet van Thea Beckman. Ik heb dit boek als kind verslonden en nu lees ik het ieder jaar altijd nog wel een keer.
Tijdens de Spaanse overheersing in de 16e eeuw proberen de burgers van Utrecht Alva en zijn soldaten te verdrijven. Een van hun leiders is Jan Jacob van Leemputte. Het boek boeit direct en ademt een middeleeuwse sfeer. Erg goed wordt de tweespalt in Nederland beschreven, evenals de problemen in het gezin van Leemputte zelf (o.a. het huwelijk van de oudste dochter met een Spaans officier). Aangrijpend is het oorlogsleed met zijn slachtingen en plunderingen, maar ook de rol van sommige Nederlanders daarbij. Het verhaal eindigt abrupt: met de sloop van Vredeborch.

Aanbeveling 7: De moordzaak Floris de Vijfde. Hernieuwd onderzoek naar de ware schuldigen van Ton Oosterhuis.
Ton Oosterhuis schreef een nieuw hoofdstuk in het eeuwenlange verhaal over Floris de Vijfde. Riddereer, bloedwraak en eedbreuk zijn de ingrediënten voor de moord op Graaf Floris.
Hoofdrolspelers als Gerard van Velzen en Jan van Cuyck komen in een nieuw licht te staan. Getuigenverklaringen worden ontrafeld, reputaties onderzocht, gebeurtenissen anders geïnterpreteerd. Onthuld wordt wie achter de ontvoering van de Hollandse graaf zat. Niet een groep ontevreden edelen, niet een wraakzuchtige echtgenote, niet de koning van Engeland.
De moordzaak van Floris de Vijfde is een uiterst leesbare en verrassende vertelling die een eeuwenoude zaak springlevend maakt. Geschiedschrijving als detective.

Aanbeveling 8: De geest van de dichter. Elf zogenaamde gesprekken met negentiende-eeuwse schrijvers en een debat van Marita Mathijsen.
In een reeks verrassende interviews stelt Marita Mathijsen ons een stoet van schrijvers uit de negentiende eeuw voor: Jacob van Lennep, Nicolaas Beets, Willem Bilderdijk, Truitje Bosboom-Toussaint, Peter de Génestet, Isaac da Costa, Piet Paaltjens, Everhardus Potgieter, Klikspaan, De Schoolmeester, Antoni Staring. Het blijken bijzondere en opmerkelijke figuren te zijn, even levendig als schrijvers uit onze tijd.
Marita Mathijsen vat een interview op als een minibiografie: elke schrijver krijgt zijn eigen taalgebruik, zijn eigen geur en eigenaardigheden mee, zodat de lezer aan het eind van het gesprek het gevoel heeft werkelijk met iemand kennisgemaakt te hebben. Daarvoor heeft zij gebruik gemaakt van de gedichten, romans, biografieën en vaak onuitgegeven brieven en dagboeken van de schrijvers.

Aanbeveling 9: Angela’s Ashes. A Memoir (De as van mijn moeder. Een Ierse herinnering) van Frank McCourt.
De auteur van deze autobiografische roman is een gepensioneerde onderwijzer uit New York, waar hij in 1930 als kind van Ierse immigranten werd geboren. Na de dood van een zusje gaat het gezin terug naar Ierland. De vader is vaak werkeloos - en nog vaker dronken - en het steeds groter wordende gezin leeft in bittere armoede in Limerick. In dit boek beschrijft McCourt zijn jeugd, van zijn 6e tot zijn 19e jaar: een 'struggle for life', gezien door de ogen van een kind: vol verwondering, naief, soms cru en steeds ontwapenend. Bij nauwkeurige lezing blijkt hoe knap dit boek is geconstrueerd: het vertellersperspectief en de keuze voor de tegenwoordige tijd leveren, zonder sentimenteel te worden, een ontroerend en levendig beeld op van een trieste jeugd in het Ierland van de jaren '30 en '40. Franks vader wil dat zijn kinderen bereid zijn om voor Ierland te sterven, de pastoor vindt dat je je leven moet geven voor het geloof: '...ik vraag me af of er nog iemand is die wil dat we blijven leven', luidt het even laconieke als cynische commentaar. Het boek kreeg de Pulitzer Prize 1997 voor biografie. Ook deze verfilming mag je eigenlijk niet missen. De regisseur is Alan Parker met in de hoofrollen Emily Watson en Robert Carlyle.

Aanbeveling 10: Duizend schitterende zonnen van Khaled Hosseini.
Na het overweldigende succes van De vliegeraar slaagt Khaled Hosseini er opnieuw in zijn lezers grenzeloos te boeien met de hartverscheurende roman Duizend schitterende zonnen.
Duizend schitterende zonnen is een fascinerende kroniek van dertig jaar Afghaanse geschiedenis gezien door de ogen van twee vrouwen. Een diep ontroerend verhaal over familie, vriendschap, geloof en de verlossing die de liefde uiteindelijk biedt.
Mariam en Laila zijn twee zeer verschillende vrouwen, maar in het door oorlog geteisterde Afghanistan komen hun paden toch samen. De ongeschoolde Mariam is vijftien jaar wanneer ze wordt uitgehuwelijkt aan de dertig jaar oudere schoenverkoper Rasheed in Kabul.
Bijna twintig jaar later ontmoeten de twee vrouwen elkaar wanneer de ouders van de beeldschone Laila om het leven komen bij een raketaanval. Laila raakt zwaargewond en wordt door Rasheed uit het puin gehaald. Hij neemt haar mee naar huis uit zelfzuchtige overwegingen: hij wil met haar trouwen in de hoop dat zij hem de zoon zal schenken die Mariam hem niet kon geven. In eerste instantie overheerst de achterdocht en jaloezie tussen de twee vrouwen, maar door de tirannieke houding van Rasheed ontstaat er langzamerhand een innige vriendschap. Ondanks de beklemmende situatie zetten Mariam en Laila alles op alles om in deze hel te overleven.

Aanbeveling 11: Tirza van Arnon Grunberg.
Bekroond met de Libris Literatuurpijs 2007 en de Gouden Uil 2007!
Jorgen Hofmeester, gescheiden, vader van twee dochters, redacteur bij een gerenommeerde uitgeverij, in het bezit van een groot huis in Amsterdam-Zuid, is bezig met de laatste voorbereidingen voor het eindexamenfeestje van zijn oogappel, zijn alles: zijn jongste dochter Tirza, die hij al jaren lang alleen opvoedt. Ogenschijnlijk is alles onder controle, in werkelijkheid is hij bezig de controle over zijn leven te verliezen: het beest is los. Hofmeester verloor zijn kapitaal, onlangs ook zijn baan en 'de echtgenote' die hem een aantal jaren terug inruilde voor een ander is onverwacht teruggekeerd. En nu staat oogappel Tirza op het punt naar Afrika te vertrekken met haar nieuwe Marokkaanse vriendje, die in Hofmeesters ogen als twee druppels water lijkt op de terrorist Mohammed Atta. Het begin van een reeks onafwendbare, dramatisch eindigende gebeurtenissen. Schitterend gecomponeerd en geschreven, grootse, tragikomische literaire roman waarin Grunberg (1971) zichzelf overtreft. De laatste hoofdstukken spelen zich af in Namibie, waar Grunberg een aantal keren heenreisde voor dit boek. Op 31 juli 2006 opende de auteur de weblog www.tirza.nl waarin Tirza schreef over haar leven, de roman bekijkt de gebeurtenissen vanuit Hofmeester.

Aanbeveling 12: Heren van de thee van Hella S. Haasse.
In 1873 komt een jonge Nederlandse chemisch technoloog aan in Java, waar zijn ondernemende en vooruitstrevende familie plantages bezit. Hij begint een eigen plantage, Gamboeng, die zijn leven gaat beheersen. Ook nadat hij uit liefde is getrouwd met de levendige, gevoelige Jenny blijft alles in het teken van het afgelegen Gamboeng staan. Pas na haar zelfmoord in 1907 gaat hij begrijpen hoezeer hij haar en anderen te kort heeft gedaan en zichzelf heeft geisoleerd door zijn onbuigzaamheid. Hella Haasse (1918), vooral bekend door haar historische romans waarin feit en fictie knap zijn verwerkt, groeide op op Java. Zij weet de sfeer van het eiland dan ook uitstekend op te roepen in deze mooie roman. Uitgaande van bestaande correspondentie en documenten, en in de van haar bekende zorgvuldige stijl, beschrijft ze fragmentarisch en uiterst boeiend de ontwikkeling van de hoofdpersonen. Dit boek werd genomineerd voor de AKO-literatuurprijs 1993.

Aanbeveling 13: Lucifer van Conny Palmen.
“Onze engel is gevalllen” Vijfentwintig jaar geleden las ik deze zin in de krant. Dit verhaal gaat over die zin, of liever over de zoektocht naar de betekenis ervan. Was ze omringd geweest door andere zinnen, in een column, in een recensie van een toneelstuk of desnoods in een beschouwend stuk over de een of andere ster, dan had ze me niet vijfentwintig jaar achtervolgd. Ongetwijfeld was ze dan bij de eerste lezing van haar raadselachtigheid beroofd door een gezelschap van zinnen dat haar betekenis inperkte en een duiding gaf die andere duidingen uitsloot. Dat was niet het geval. Het was een eenzame zin. Toch was het de omgeving die haar het mysterie verleende waardoor ze me nooit losliet. Ze was omkaderd door een zwarte rand. Ze stond in de kop van een rouwadvertentie.
Wat mij betreft is Lucifer de beste Nederlandstalige roman die in 2007 is verschenen. Lucifer is een spannende roman over een tragische liefdesverhouding en een dramatische dood. De roman is geïnspireerd op een ware gebeurtenis in het leven van de Nederlandse componist Peter Schat (1935-2003). Alle opgevoerde personen gaan schuil achter een andere naam. Voor buitenstaanders is daardoor lang niet altijd te volgen wat er aan de hand is en waarom bepaalde uitspraken gedaan worden. Maar desondanks blijft het fascinerend om te zien hoe de schrijfster omgaat met fictie en werkelijkheid en de ontknoping van de roman is echt ontluisterend. Een echte aanrader.

Aanbeveling 14: Komt een vrouw bij de dokter & De weduwnaar van Kluun.
Stijn en Carmen behoren tot de hip, healthy and wealthy. Ze hebben beiden een eigen bedrijf en zijn de trotse ouders van de eenjarige Luna. Aan geld en vrienden geen gebrek. Ze leven als God in Amsterdam. Totdat bij de mooie en optimistische Carmen borstkanker wordt geconstateerd. Op slag verandert hun wereld in een rollercoaster-rit langs artsen en ziekenhuizen. De hedonistische Stijn gaat trouw mee naar Carmens chemokuren en bestralingen, maar stort zich 's avonds in het nachtleven en op de vrouwen van Amsterdam, Miami en Breda. Na de dood van zijn vrouw Carmen, dompelt Stijn zich onder in het uitgaansleven van Amsterdam en Ibiza. Aan rouwen komt hij nauwelijks toe. Tot hij met zijn dochtertje naar de andere kant van de wereld vertrekt, voor een rondreis met een gehuurde camper. Geconfronteerd met zichzelf - en met zijn dochter - begint Stijn zijn verlies te verwerken en gaat hij op zoek naar de betekenis van liefde.
Het werk van Kluun is een echte aanrader. Nee: niet vanwege de grote literaire waarde of de morele strekking, maar om eindelijk eens mee te kunnen praten met het grote publiek. Blijkbaar bestaat er een grote behoefte aan dit soort boeken ... Ik besloot om - ondanks het stempel dat ‘het literaire wereldje’ op het werk van Kluun heeft gedrukt - zelf de boeken eens ter hand te nemen onder het motto ‘Onderzoek alles, behoud het goede’ en ik was aangenaam verrast: op de een of andere manier lezen de romans als een trein en binnen een dag had ik de twee bestsellers uit. Veel heb ik er niet van geleerd, maar ik heb mezelf wel een ochtend en een middag vermaakt en mijn hersenen konden eindelijk even tot rust komen na de diepzinnige, filosofische roman Lucifer van Conny Palmen.

Aanbeveling 15: Piet Calis: Vondel. Het verhaal van zijn leven.
Na bijna vijftig jaar eindelijk een nieuwe biografie van Joost van den Vondel. Een indrukwekkende biografie van Nederlands grootste dichter.
In Vondel. Het verhaal van zijn leven (1587-1679) wordt de grote Nederlandse dichter midden in de zeventiende eeuw geplaatst: in het Amsterdam dat in verbluffend korte tijd uitgroeide tot de commerciële metropool van Europa en tegen de achtergrond van de Tachtigjarige Oorlog waarin de Nederlandse Republiek na een moeizame strijd haar onafhankelijkheid veroverde.
Meer dan welke andere Nederlandse dichter in de Gouden Eeuw heeft
Joost van den Vondel deelgenomen aan de politieke en godsdienstige
strijd in een samenleving die worstelde met haar identiteit.
Naast Vondels onvergetelijke verzen waarin hij uiting gaf aan de meest intieme emoties, zoals in het beroemde gedicht over de dood van zijn dochtertje, hielden ook de grote politieke strijdvragen van zijn tijd hem intens bezig. De talloze pamfletten die tegen hem gepubliceerd werden en die in dit boek de revue passeren, laten zien hoe hij in zijn gevecht om geestelijke vrijheid meermalen ook persoonlijk gevaar liep.
Een belangrijke plaats in deze indrukwekkende biografie neemt ook Vondels toneelwerk in. Met de standpunten die hij in zijn toneelstukken aan de orde stelde, speelde hij een opvallende rol in de publieke discussies die ten slotte het gezicht van het toenmalige Nederland bepaalden.
In Vondel. Het verhaal van zijn leven schildert Piet Calis op meesterlijke wijze het leven in de zeventiende eeuw en dat van Vondel in het bijzonder.